سدیم و پتاسسیم

سدیم و پتاسسیم - پایازیست

سدیم و پتاسسیم

سدیم و پتاسیم با هم کشف شدند و هر دو برای رشد طبیعی، اساسی شناخته شده‌اند. مصرف زیاد سدیم (نمک) سبب نقصان پتاسیم می‌شود. سدیم به محلول نگاه داشتن کلسیم و مواد معدنی دیگر در خون کمک می‌کند.


به گزارش گروه علمی باشگاه خبرنگاران؛ همه به خوبی نمک را می‌شناسیم و آن را برای طعم بخشیدن به غذاهایمان به کار می‌بریم. ولی آیا نمک فایده‌ای هم برای بدن دارد؟ ضرر چطور؟ دراین مطلب در مورد خواص سدیم و نقش آن در بدن صحبت خواهیم کرد.
دانشمندان از سال ۱۹۳۷ دریافتند که سدیم یک عنصر ضروری برای بدن است. سدیم مهم‌ترین الکترولیت موجود در بدن می‌باشد. الکترولیت‌ها عناصری هستند که در بدن وظیفه تنظیم غلظت آب بدن، ثبات اسیدیته بدن و بسیاری از اعمال دیگر را بر عهده دارند. سدیم بیشتر در مایعی که اطراف سلول‌های بدن را فراگرفته، موجود است.
با مصرف نمک که از دو جزء کلر و سدیم تشکیل شده است، سدیم وارد بدن شده و به‌راحتی از طریق دستگاه گوارش جذب می‌شود. اغلب سدیم مصرف شده ( ۹۵ درصد) بیشتر از نیاز بدن است که از طریق کلیه‌ها دفع می‌شود. تنظیم میزان سدیم موجود در بدن توسط سیستم دقیقی انجام می‌شود. این سیستم به وسیله یک هورمون به نام آلدوسترون کنترل می‌شود. این هورمون از غدد فوق‌کلیوی ترشح می‌شود. با کاهش میزان سدیم در بدن، ترشح آلدوسترون افزایش می‌یابد که باعث جذب بیشتر سدیم از روده‌ها و مانع دفع سدیم از کلیه می‌شود. در صورتی‌که با مصرف زیاد نمک میزان سدیم در بدن بالا برود، بخش مربوط به تشنگی در مغز تحریک شده، فرمان تشنگی را صادر می‌کند. در این صورت فرد احساس نیاز به آب پیدا کرده و با مصرف آب غلظت سدیم بدن کم می‌شود.

نقش سدیم در بدن

در جلوگیری از ناتوانی در گرما و آفتاب‌زدگی مؤثر است.
عمل اعصاب و عضلات را تقویت می‌کند, در منقبض شدن عضلات مؤثر است.
آب بدن را تنظیم می‌کند، در نتیجه با افزایش یا کاهش مصرف آب، بدن دچار تورم یا خشکی نمی‌شود.
به هدایت امواج عصبی کمک می‌کند.
با وجود سدیم میزان ثبات اسیدی – بازی بدن حفظ می‌شود یا به عبارتی سدیم در تنظیم PH بدن مؤثر است.
یک نقش جالب سدیم این است که موجب جذب بهتر قندهای ساده و اسیدهای آمینه که اجزاء تشکیل‌دهنده مواد نشاسته‌ای و پروتئین‌ها هستند، می‌شود.
سدیم در شیره‌های گوارشی که موجب هضم غذا می‌شوند، وجود دارد .
سدیم در استخوان‌ها نیز موجود است.

میزان نیاز به سدیم

روزانه ۲۰۰ میلی‌گرم سدیم، حداقل نیاز یک فرد بالغ را برآورده می‌کند. معمولاً افراد خیلی بیشتر از این میزان و به ‌طور متوسط ۷ تا ۱۱ گرم در روز ، نمک مصرف می‌کنند که از این طریق ۴ گرم سدیم روزانه دریافت می‌شود.
مهم‌ترین منبع دریافت سدیم، نمک است، ولی به‌طور طبیعی در بعضی از مواد غذایی مثل گوشت‌ها و سبزیجات نیز موجود است. غذاهای آماده و کنسرو شده، مقدار زیادی نمک دارند. از این‌رو به افراد دچار فشار خون بالا توصیه می‌شود، مواد غذایی کنسرو و فرآیند شده را مصرف نکنند.

کاهش و افزایش مصرف سدیم

مقدار نرمال سدیم خون ، ۱۳۶ تا ۱۴۵ میلی اکی والان در لیتر است. اگر میزان سدیم خون کمتر از این مقدار شود فرد دچار عارضه‌ای بنام هیپوناتریومی (۲) می‌شود و اگر بیشتر از این مقدار شود دچار هیپرناتریومی (۳) خواهد شد.
علائم کمبود سدیم در بدن سستی، انقباض عضلانی، خستگی و گیجی و افت فشار خون است. با افزایش مقدار سدیم خون، فشار خون بالا رفته، خطر بیماری‌های قلبی-عروقی، سکته و آسیب‌های قلبی وجود دارد. برای کاهش احتمال بروز این عوارض به افراد توصیه می‌شود منابع پتاسیم، کلسیم و منیزیم را بیشتر دریافت کنند.
در مواردی چون استفراغ پیاپی، اسهال و یا تعرق بیش از حد، دفع سدیم افزایش یافته در نتیجه نیاز به مصرف سدیم نیز بیشتر می‌شود. افرادی که برای درمان افسردگی، لیتیم مصرف می‌کنند نباید رژیم محدود از سدیم بگیرند.
توانایی بدن دردفع سدیم از کلیه‌ها محدود است. بنابراین مصرف زیاد و طولانی‌مدت سدیم، موجب تجمع میزان اضافی آن در بدن شده و در سنین بالاتر، فرد دچار عارضه فشار خون خواهد شد. پس بهتراست قبل از مصرف یک ماده غذایی، بر چسب آن را مطالعه کنید تا مطمئن شوید سدیم زیادی ندارد

Share this post